• Paį¹­isambhidāmagga
  • 3 PaƱƱāvagga

3.3. Abhisamayakathā

Abhisamayoti. Kena abhisameti? Cittena abhisameti.

HaƱci cittena abhisameti, tena hi aññāṇī abhisameti? Na aññāṇī abhisameti. Ñāṇena abhisameti.

HaƱci ñāṇena abhisameti, tena hi acittena ca ñāṇena ca acittako abhisameti? Na acittako abhisameti. Cittena ca ñāṇena ca abhisameti.

HaƱci cittena ca ñāṇena ca abhisameti, tena hi kāmāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na kāmāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Tena hi rÅ«pāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na rÅ«pāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Tena hi arÅ«pāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na arÅ«pāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Tena hi kammassakatacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na kammassakatacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Tena hi saccānulomikacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na saccānulomikacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Tena hi atÄ«tacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na atÄ«tacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Tena hi anāgatacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na anāgatacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Tena hi paccuppannalokiyacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na paccuppannalokiyacittena ca ñāṇena ca abhisameti. Lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Kathaṁ lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Lokuttaramaggakkhaṇe uppādādhipateyyaṁ cittaṁ ñāṇassa hetu paccayo ca taṁsampayuttaṁ nirodhagocaraṁ dassanādhipateyyaṁ ñāṇaṁ cittassa hetu paccayo ca taṁsampayuttaṁ ñāṇaṁ nirodhagocaraṁ. Evaṁ lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

Kiṁ nu ettakoyeva abhisamayoti? Na hi. Lokuttaramaggakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiį¹­į¹­hi, abhiniropanābhisamayo sammāsaį¹…kappo, pariggahābhisamayo sammāvācā, samuį¹­į¹­hānābhisamayo sammākammanto, vodānābhisamayo sammāājÄ«vo, paggahābhisamayo sammāvāyāmo, upaį¹­į¹­hānābhisamayo sammāsati, avikkhepābhisamayo sammāsamādhi; upaį¹­į¹­hānābhisamayo satisambojjhaį¹…go, pavicayābhisamayo dhammavicayasambojjhaį¹…go, paggahābhisamayo vÄ«riyasambojjhaį¹…go, pharaṇābhisamayo pÄ«tisambojjhaį¹…go, upasamābhisamayo passaddhisambojjhaį¹…go, avikkhepābhisamayo samādhisambojjhaį¹…go, paį¹­isaį¹…khānābhisamayo upekkhāsambojjhaį¹…go; assaddhiye akampiyābhisamayo saddhābalaṁ, kosajje akampiyābhisamayo vÄ«riyabalaṁ, pamāde akampiyābhisamayo satibalaṁ, uddhacce akampiyābhisamayo samādhibalaṁ, avijjāya akampiyābhisamayo paƱƱābalaṁ; adhimokkhābhisamayo saddhindriyaṁ, paggahābhisamayo vÄ«riyindriyaṁ, upaį¹­į¹­hānābhisamayo satindriyaṁ, avikkhepābhisamayo samādhindriyaṁ, dassanābhisamayo paƱƱindriyaṁ. Ādhipateyyaį¹­į¹­hena indriyābhisamayo, akampiyaį¹­į¹­hena balābhisamayo, niyyānaį¹­į¹­hena bojjhaį¹…gābhisamayo, hetuį¹­į¹­hena maggābhisamayo, upaį¹­į¹­hānaį¹­į¹­hena satipaį¹­į¹­hānābhisamayo, padahaį¹­į¹­hena sammappadhānābhisamayo, ijjhanaį¹­į¹­hena iddhipādābhisamayo, tathaį¹­į¹­hena saccābhisamayo, avikkhepaį¹­į¹­hena samathābhisamayo, anupassanaį¹­į¹­hena vipassanābhisamayo, ekarasaį¹­į¹­hena samathavipassanābhisamayo, anativattanaį¹­į¹­hena yuganaddhābhisamayo, saṁvaraį¹­į¹­hena sÄ«lavisuddhiabhisamayo, avikkhepaį¹­į¹­hena visuddhiabhisamayo, dassanaį¹­į¹­hena diį¹­į¹­hivisuddhiabhisamayo, muttaį¹­į¹­hena vimokkhābhisamayo, paį¹­ivedhaį¹­į¹­hena vijjābhisamayo, pariccāgaį¹­į¹­hena vimuttiabhisamayo, samucchedaį¹­į¹­hena khaye ñāṇaṁ abhisamayo. Chando mÅ«laį¹­į¹­hena abhisamayo, manasikāro samuį¹­į¹­hānaį¹­į¹­hena abhisamayo, phasso samodhānaį¹­į¹­hena abhisamayo, vedanā samosaraṇaį¹­į¹­hena abhisamayo, samādhi pamukhaį¹­į¹­hena abhisamayo, sati ādhipateyyaį¹­į¹­hena abhisamayo, paƱƱā taduttaraį¹­į¹­hena abhisamayo, vimutti sāraį¹­į¹­hena abhisamayo, amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaį¹­į¹­hena abhisamayo.

Kiṁ nu ettakoyeva abhisamayoti? Na hi. Sotāpattimaggakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiį¹­į¹­hi …pe… amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaį¹­į¹­hena abhisamayo.

Kiṁ nu ettakoyeva abhisamayoti? Na hi. Sotāpattiphalakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiį¹­į¹­hi …pe… paį¹­ippassaddhaį¹­į¹­hena anuppāde ñāṇaṁ abhisamayo. Chando mÅ«laį¹­į¹­hena abhisamayo …pe… amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaį¹­į¹­hena abhisamayo.

Kiṁ nu ettakoyeva abhisamayoti? Na hi. Sakadāgāmimaggakkhaṇe …pe… sakadāgāmiphalakkhaṇe … anāgāmimaggakkhaṇe … anāgāmiphalakkhaṇe … arahattamaggakkhaṇe …pe… arahattaphalakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiį¹­į¹­hi, abhiniropanābhisamayo sammāsaį¹…kappo …pe… paį¹­ippassaddhaį¹­į¹­hena anuppāde ñāṇaṁ abhisamayo. Chando mÅ«laį¹­į¹­hena abhisamayo …pe… amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaį¹­į¹­hena abhisamayo.

Yvāyaṁ kilese pajahati, atÄ«te kilese pajahati …pe… anāgate kilese pajahati, paccuppanne kilese pajahati, atÄ«te kilese pajahatÄ«ti. HaƱci atÄ«te kilese pajahati, tena hi khīṇaṁ khepeti, niruddhaṁ nirodheti, vigataṁ vigameti, atthaį¹…gataṁ atthaį¹…gameti, atÄ«taṁ yaṁ na atthi taṁ pajahatÄ«ti? Na atÄ«te kilese pajahatÄ«ti. Anāgate kilese pajahatÄ«ti. HaƱci anāgate kilese pajahati, tena hi ajātaṁ pajahati, anibbattaṁ pajahati, anuppannaṁ pajahati, apātubhÅ«taṁ pajahati, anāgataṁ yaṁ na atthi taṁ pajahatÄ«ti? Na anāgate kilese pajahatÄ«ti. Paccuppanne kilese pajahatÄ«ti. HaƱci paccuppanne kilese pajahati, tena hi ratto rāgaṁ pajahati, duį¹­į¹­ho dosaṁ pajahati, mūḷho mohaṁ pajahati, vinibaddho mānaṁ pajahati, parāmaį¹­į¹­ho diį¹­į¹­hiṁ pajahati, vikkhepagato uddhaccaṁ pajahati, aniį¹­į¹­haį¹…gato vicikicchaṁ pajahati, thāmagato anusayaṁ pajahati, kaṇhasukkadhammā yuganaddhā samameva vattanti, saį¹…kilesikā maggabhāvanā hoti?

Na hi atÄ«te kilese pajahati, na anāgate kilese pajahati, na paccuppanne kilese pajahatÄ«ti. HaƱci na atÄ«te kilese pajahati, na anāgate …pe… na paccuppanne kilese pajahati, tena hi natthi maggabhāvanā, natthi phalasacchikiriyā, natthi kilesappahānaṁ, natthi dhammābhisamayoti? Atthi maggabhāvanā, atthi phalasacchikiriyā, atthi kilesappahānaṁ, atthi dhammābhisamayo. Yathā kathaṁ viya? Seyyathāpi taruṇo rukkho ajātaphalo. Tamenaṁ puriso mÅ«laṁ chindeyya. Ye tassa rukkhassa ajātaphalā, te ajātāyeva na jāyanti, anibbattāyeva na nibbattanti, anuppannāyeva na uppajjanti, apātubhÅ«tāyeva na pātubhavanti. Evamevaṁ uppādo hetu, uppādo paccayo kilesānaṁ nibbattiyāti. Uppāde ādÄ«navaṁ disvā anuppāde cittaṁ pakkhandati. Anuppāde cittassa pakkhandattā ye uppādapaccayā kilesā nibbatteyyuṁ, te ajātāyeva na jāyanti, anibbattāyeva na nibbattanti, anuppannāyeva na uppajjanti, apātubhÅ«tāyeva na pātubhavanti. Evaṁ hetunirodhā dukkhanirodho. Pavattaṁ hetu, nimittaṁ hetu, āyÅ«hanā hetu. ĀyÅ«hanā paccayo kilesānaṁ nibbattiyāti. ĀyÅ«hane ādÄ«navaṁ disvā anāyÅ«hane cittaṁ pakkhandati. AnāyÅ«hane cittassa pakkhandattā, ye āyÅ«hanapaccayā kilesā nibbatteyyuṁ, te ajātāyeva na jāyanti, anibbattāyeva na nibbattanti, anuppannāyeva na uppajjanti, apātubhÅ«tāyeva na pātubhavanti. Evaṁ hetunirodhā dukkhanirodho. Evaṁ atthi maggabhāvanā, atthi phalasacchikiriyā, atthi kilesappahānaṁ, atthi dhammābhisamayoti.

Abhisamayakathā niṭṭhitā.